Grondhoudingen theorie

Typologie
Jonge mensen worstelen in hun zelfontdekking met vragen als: wie ben ik, wat wil ik en wat kan ik? In het kader van studie- en beroepskeuze en loopbaanoriŽntatie zijn dit zeer belangrijke vragen. Om jongeren, maar ook ouderen te kunnen helpen bij het vinden van antwoorden op deze vragen, hebben psychologen en andere deskundigen op het gebied van de persoonlijkheid vaak geprobeerd om een typologie te ontwikkelen van mensen met eenzelfde aanleg en oriŽntatie. Ook voor de beroepskeuze is geprobeerd tot een typologie te komen. Een bekend voorbeeld daarvan zijn de Holland-oriŽntaties van de Amerikaanse psycholoog Holland, die de basis vormen voor een test als de BZO (beroepskeuze zelfonderzoek).

Holland
De psycholoog Holland onderscheidde bij zijn voorkeur voor beroepen een zestal typen: het intellectuele type, het ondernemende type. het realistische type, het sociale type, het conventionele type en het artistieke type. In mijn werk als beroepskeuzepsycholoog heb ik deze indeling altijd als beperkt ervaren. Er vielen zoveel uiteenlopende beroepsbeoefenaren onder hetzelfde type dat advisering op basis van de Hollands' typologie zeer arbitrair was. Ik ben mij gaan verdiepen in typologieŽn en kwam onder meer uit bij de psycholoog Bernard Lievegoed en zijn boek 'de levensloop van de mens'.

Lievegoed
Lievegoed spreekt van grondhoudingen. die als een soort 'leidmotief' of innerlijk kompas een rol spelen bij het zoeken van en functioneren in werk of vrije tijd. De grondhouding zegt hij "is de toonsoort. waarin het muziekstuk van de biografie gezet is". De grondhouding is een uitdrukking van de eigen aard van de persoonlijkheid. Lievegoed onderscheidde eveneens 6 typen: het onderzoekende, het denkende, het organiserende, het verzorgende, het vernieuwende en het conserverende of beherende type. Daarnaast onderscheidde hij twee modaliteiten: creatief en niet creatief, waarbij creativiteit de grondhouding tot een 'schepping' maakt en de niet creatieve modaliteit de grondhouding tot een aanleg.

GRIP grondhoudingen
In de praktijk van het werken met jonge mensen merkte ik, in tegenstelling tot boven genoemden, een veel grotere verscheidenheid aan typen. Na een grondige bezinning kwam ik tot 10 verschillende grondhoudingen en de focus van mensen met deze grondhoudingen:

  1. commerciŽle grondhouding: gericht op activiteiten als in- en verkoop en marketing van producten en diensten
  2. mensgerichte grondhouding: gericht op het wel en wee van andere mensen in de welzijnssector, het onderwijs en de medische sector.
  3. ordelijke grondhouding: gericht op het werken met gegevens, overzichten en systemen.
  4. creatieve grondhouding: gericht op vormgeving, maar ook op vernieuwing en verbetering
  5. technische grondhouding: gericht op de werking van allerlei apparaten en constructies zoals gebouwen en bruggen.
  6. organisatie grondhouding: de geboren regelaars, goed in plannen en organiseren.
  7. denk- en onderzoek grondhouding: gericht op achtergronden, oorzaken en verklaringen.
  8. actieve grondhouding: gericht op avontuur, afwisseling en beweging
  9. natuur en milieu grondhouding: gericht op duurzame landbouw, gezonde voeding en een goed leefmilieu voor mens, plant en dier.
  10. handvaardige grondhouding: gericht op het maken van nuttige of mooie dingen zoals in ambachtelijke, creatieve en ambachtelijk-technische beroepen.

Grondhoudingen en studie- en beroepskeuze
Met het zicht op hun grondhoudingen en zeker op de combinatie van hun eerste en tweede grondhouding krijgt de leerling of de student meer grip op de altijd lastige studie- en beroepskeuze. De grondhoudingen zijn de koerswijzers naar de toekomst. Ook bij profielkeuze is dit een handig hulpmiddel.